Қазақстандық және импорттық компьютерді 3% жеңілдікпен салыстыру

Баға көрсеткішінде шартты 3% жеңілдік аз болып көрінеді. Жүз компьютер сатып алғанда ол нәтижені өзгерте алады, бірақ комиссия екі ұсынысты бірдей негізге келтіргеннен кейін ғана. Жеткізу, кепілдік және пайдалануға беру шығындарын талдамай, қазақстандық компьютердің 520 000 теңгелік бағасын импорттық компьютердің 500 000 теңгелік бағасымен салыстыруға болмайды. Бұл бағалар әртүрлі міндеттемелерді қамтиды.

Төменде екі шартты коммерциялық ұсынысты талдаймын. Сандар нақты конкурсты немесе преференцияны қолданудың қолданыстағы тәртібін сипаттамайды. Олар есептеу әдісін көрсетеді. Нақты сатып алуда шартты бағаны төмендетудің негізін, формуласын және қай сомаға қолданылатынын құжаттамадан сөзбе-сөз алу керек, өйткені бағалау кезіндегі жеңілдік пен шоттағы жеңілдіктің салдары екі бөлек.

Шартты жеңілдік шотты емес, бағалау нәтижесін өзгертеді

Құжаттамада дәл осындай тетік белгіленсе, шартты 3% жеңілдік ұсыныс бағасын тек салыстыру есебінде азайтады. Жеткізуші шотты 3% төмендетіп беруге міндетті емес, ал тапсырыс беруші бұл соманы бюджет үнемі ретінде алмайды. Комиссия түзетілген сомамен тиімдірек ұсынысты анықтайды, содан кейін шарт рәсім тәртібімен және өтінім мен сатып алу қорытындысынан шығатын нақты бағамен жасалады.

Бұл шекара бір кестеде жиі жоғалып кетеді. «Жеңілдіктен кейінгі баға» бағанында 51 022 000 теңге пайда болады, бухгалтерия оны шарт сомасы деп қабылдайды, ал қаржы бөлімі 1 578 000 теңгені алдын ала үнемге жазады. Осылайша жеңімпаз таңдалмай тұрып қате шығады. Бағанды «Есептік баға» деп атап, жанына бөлек «Төленетін сома» бағанын қалдыру керек.

Біздің мысалда құжаттама қазақстандық ұсыныстың бүкіл салыстырмалы құнына 3% қолдануға рұқсат етеді деп аламыз. Бұл әмбебап ереже емес, есеп жүргізуге арналған жорамал. Егер сатып алу шарты түзетуді тек жабдық бағасына қолдануға рұқсат етсе, есеп өзгереді. Бұл айырманы төменде бөлек көрсетемін.

Толық түзету формуласы қарапайым:

Оценочная цена = Сопоставимая стоимость × (1 - 0,03)

Салыстырмалы құн 52 600 000 теңге болса, есептік баға 51 022 000 теңге болады. Егер шарт бағасы мен міндетті қызметтер дәл осындай соманы құраса, төлем жоспарында 52 600 000 теңге қала береді.

Алдымен екі ұсынысты бірдей ету керек

Салыстырмалы құнға тапсырыс беруші талап етілген шарттармен жұмысқа дайын компьютерлерді ала алмайтын барлық міндетті шығын кіреді. «100 компьютер» деген бірдей жол ұсыныстарды тең етпейді. Бір жеткізуші жеткізу мен үш жылдық қызметті бағаға қосуы мүмкін, ал екіншісі оларды бөлек төлем ретінде қалдырады.

Міндетті техникалық сипаттамалары бірдей 100 үстел компьютерін бір мекенжайға сатып алуды алайық. Салықтар бағаға енгізілген деп есептейміз. Тапсырыс берушіге нысанға дейін жеткізу, үш жылдық кепілдік және техниканы пайдалануға беру қажет. Пайдаланушы деректерін көшіруді, қолданбалы бағдарламалар лицензияларын және оқытуды қоспаймыз, өйткені бұл мысалда олар сатып алу нысанына кірмейді.

Бастапқы бағалар:

• 100 компьютер: қазақстандық ұсыныста 52 000 000 тг, импорттық ұсыныста 50 000 000 тг;
• нысанға дейін жеткізу: қазақстандық ұсыныста бағаға кірген, импорттық ұсыныста 1 600 000 тг;
• кепілдікті үш жылға дейін жеткізу: қазақстандық ұсыныста бағаға кірген, импорттық ұсыныста 1 200 000 тг;
• пайдалануға беру: қазақстандық ұсыныста 600 000 тг, импорттық ұсыныста 1 400 000 тг;
• салыстырмалы құн: қазақстандық ұсыныста 52 600 000 тг, импорттық ұсыныста 54 200 000 тг.

Импорттық техника тек бірінші жолда 2 000 000 теңгеге арзан. Міндетті шығындарды қосқанда ол 1 600 000 теңгеге қымбат болады. Осы жерден пайызды жай баға көрсеткішіне қолдануға болмайтыны көрінеді. Комиссия алдымен жеткізу көлемін бірдей етуі керек.

Бұл жиынтықтағы жеткізу, кепілдік және пайдалануға беру сомалары ұсыныстардың өзінен немесе міндетті баға қосымшаларынан алынған. Жеткізуші «тасымалдаушы тарифі бойынша» немесе «сервис бөлек төленеді» деп жазса, бұл жолдың бағасы нөл болып кетпейді. Комиссияға белгісіз соманы санға айналдырудың құжаттамада көзделген әдісі немесе ұсынысты салыстыруға келмейді деп танудың негізі керек. Ойдан алынған орташа баға есептің тексерілу мүмкіндігін жояды.

Бағаны салыстырмай тұрып техникалық теңдікті дәлелдеңіз

Баға тек бір талапты орындайтын жинақтамалар арасында мағына береді. Компьютердің шыққан жері жадтың жетіспеуін, жинақтауыштың басқа класын немесе қажетті интерфейстің болмауын өтемейді. Импорттық марканың таныс атауы да сипаттамаға сәйкестікті дәлелдемейді.

Жұмысты сәйкестік матрицасынан бастау керек. Сол жақ бағанға әрбір міндетті талап жазылады. Келесі екі бағанда жеткізушілер нақты сипаттаманы және оны тексеруге болатын құжатты көрсетеді. Компонент моделі, техникалық сипаттама немесе құжаттама рұқсат еткен басқа дәлелсіз жазылған «сәйкес келеді» сөзі комиссияға көмектеспейді. Ол тексеруді қабылдау сәтіне қалдырады, ал ол кезде таңдауды түзету кеш болады.

Қағаз жүзінде ғана ұқсас көрінетін параметрлерді мұқият тексеремін. Жинақтауыштың жалпы көлемі оның түрі мен ресурсын көрсетпейді. Процессор өзектерінің саны рұқсат етілген буынсыз, архитектурасыз немесе тексерілетін өнімділік деңгейінсіз құрылғылардың әртүрлі класын бір топқа қосуы мүмкін. Операциялық жүйенің болуы оның редакциясы, лицензиясы және тапсырыс берушінің дайындалған бейнені қолдану құқығы туралы сұрақтарға жауап бермейді. Сипаттама бір қатысушыға қолдан артықшылық жасамай, қажетті нәтижені белгілеуі тиіс.

Біздің есепте екі ұсыныс та техникалық тексеруден өтті және бірдей жүз жұмыс орнын қамтиды деп қабылдаймыз. Егер импорттық компьютерге міндетті талапты орындау үшін бөлек адаптер, қосымша жад модулі немесе лицензия қажет болса, сол элементтің бағасы салыстырмалы құнға кіреді. Егер рәсім ережесі ауытқуды түзетуге жол бермесе, ақшаны арифметикалық түрде қосу талапқа сай келмейтін ұсынысты жарамды етпейді.

3% қолдану тауардың қазақстандық мәртебесіне байланысты болса, оны да дәл осылай тексеру керек. Комиссияға жеткізушінің мекенжайы, қораптағы жазу немесе менеджердің уәдесі емес, сатып алу шартында аталған құжат пен өлшем қажет. Ел ішіндегі құрастыру, жекелеген компоненттердің шыққан жері және өндірушінің ресми мәртебесі нақты рәсімде әртүрлі анықталуы мүмкін. Оларды араластыру қауіпті, өйткені коэффициент басқа ұсынысқа қолданылып кетеді.

Әр дананың толықтығын бөлек белгілеңіз. Компьютер, қуат кабелі, пернетақта, тінтуір, бекітпе, құжаттама және талап етілген басқа заттар негізгі бағада немесе ашық қосымша жолда тұруы керек. Жүз арзан жалғастырғыштың болмауы жүз жұмыс орнын іске қосуды тоқтатпайынша, ол елеулі шығын болып көрінбеуі мүмкін.

Техникалық матрица екі қорытындының бірімен аяқталуға тиіс: ұсыныс сәйкес келеді және баға салыстыруға жіберіледі немесе нақты тармақ бойынша сәйкес келмейді. «Бірдей дерлік, айырмасын жеңілдік жабады» деген қорытынды дұрыс емес. Шартты 3% жарамды ұсыныстарды реттейді, бірақ жинақтаманы түзетпейді.

Есеп үш бөлек нәтиже береді

Екі ұсыныс бойынша жабдықтың атаулы бағасын, салыстырмалы құнын және шартты жеңілдіктен кейінгі есептік бағасын көрсету керек. Бір ғана қорытынды баған көшбасшының қай кезеңде ауысқанын жасырады.

Кезеңдер бойынша нәтиже:

• тек компьютерлер: 52 000 000 тг және 50 000 000 тг, импорттық ұсыныс 2 000 000 тг төмен;
• барлық міндетті шығын: 52 600 000 тг және 54 200 000 тг, қазақстандық ұсыныс 1 600 000 тг төмен;
• шартты 3% ескерілген бағалау: 51 022 000 тг және 54 200 000 тг, қазақстандық ұсыныс 3 178 000 тг төмен.

Үшінші жолдың есебі:

52 600 000 × 0,97 = 51 022 000 тг
54 200 000 × 1,00 = 54 200 000 тг
54 200 000 - 51 022 000 = 3 178 000 тг

Үш пайыз артықшылықтың бәрін жасаған жоқ. Қосымша шарттар алдымен қазақстандық ұсынысқа 1 600 000 теңге басымдық берді, одан кейін шартты түзету есептік айырманы тағы 1 578 000 теңгеге ұлғайтты. Бұл бөліністі хаттамаға енгізген жөн, сонда бүкіл нәтиже преференциядан болды деген қате тұжырым шықпайды.

Енді жеңілдік қолданылатын негізді өзгертейік. Құжаттама тек компьютер бағасын азайтуға рұқсат беріп, ал пайдалануға беру бағасы түзетілмесе, мына нәтиже шығады:

52 000 000 × 0,97 + 600 000 = 51 040 000 тг

Толық түзетумен айырма 18 000 теңге. Бұл сатып алуда көшбасшы өзгермейді, бірақ қолданылатын негізді өз бетінше таңдау бәрібір дұрыс емес. Қызмет бағасы үлкенірек немесе ұсыныстар өте жақын болса, осындай аз сома нәтижені шешеді. Есеп парағында негіздің нақты тұжырымын жазып, коэффициент қолданылған әр жолды белгілеу керек.

Жеткізу тауар қабылданған жерге дейін есептеледі

Жеткізу шекарада немесе тасымалдаушы қоймасында аяқталмайды. Ол тапсырыс беруші шарт бойынша толық техниканы қабылдайтын жерде аяқталады. Бағаға жеткізуші осы сәтке дейін орындауға тиіс барлық міндетті тасымал мен жұмыс кіреді.

Импорттық ұсыныста халықаралық тасымал, сақтандыру, кедендік рәсімдеу, тапсырыс беруші қаласына дейінгі ішкі рейс, түсіру және ғимарат ішіне көтеру болуы мүмкін. Таныс атаудың бәрін автоматты түрде қоспау керек. Шығынның бір бөлігі жеткізу шартына кіріп тұруы ықтимал. Тауар жүретін жолды қарап, әр бөлік бойынша кім төлейтінін, оны қандай құжат растайтынын және салықтың қосылғанын анықтаңыз.

Іс жүзіндегі есеп парағында бес өріс болады:

1. жөнелту орны және келісілген қабылдау орны;
2. жолдың әр бөлігіне жауапты тарап;
3. жол бөлігінің бағасы және ұсыныс валютасы;
4. міндетті болса, салықтар, алымдар және сақтандыру;
5. сома алынған құжат немесе ұсыныс жолы.

Ұсыныстар ашылғаннан кейін валюта бағамының ыңғайлы күнін таңдауға да болмайды. Құжаттама күнді немесе ресми бағам көзін белгілесе, комиссия оны бәріне бірдей қолданады. Тәртіп белгіленбесе, мәселені ұсыныс берілгенге дейін түсіндіру немесе шартты өзгерту арқылы шешу керек. Хаттамада өз бетінше әдіс ойлап табуға болмайды.

Біздің мысалда 1 600 000 теңге импорттық компьютерлерді қабылдау орнына дейін толық жеткізуді қамтиды. Қазақстандық ұсыныста жеткізу жабдық бағасына кірген. Бұл оның тегін екенін білдірмейді. Оны екінші рет қосуға болмайтынын білдіреді.

Кепілдікті міндеттемелер көлемі бойынша салыстырыңыз

Бірдей «кепілдік» сөзі бірдей қызметті білдірмейді. Мерзімін, жөндеу орнын, жауап беру уақытын, қосалқы бөлшектерді, ақаулы құрылғыны тасымалдауды және қамтылмайтын жағдайларды салыстыру керек.

Техникалық сипаттама тапсырыс беруші нысанында қызмет көрсетілетін үш жылдық кепілдікті талап етеді деп алайық. Қазақстандық ұсыныс осы көлемді қамтиды. Импорттық ұсыныста бір жылдық негізгі кепілдік бар, ал оны үш жылға ұзарту 1 200 000 теңге тұрады. Дәл осы сома салыстырмалы құнға кіреді. Импорттық ұсынысты бір жылдық кепілдікпен бағалап, жеңгеннен кейін тағы екі жылды тегін талап етуге болмайды.

Кепілдікті ұзарту бағасы ықтимал ақаулар есебінен емес, жеткізушінің міндетті ұсынысынан алынуы керек. «Бізде әдетте аз бұзылады, нөл қоямыз» деген тәсіл міндеттеме бағасын тәуекел болжамымен шатастырады. Тапсырыс беруші белгілі бір сервис деңгейін сатып алса, комиссия сол деңгейдің бағасын салыстырады. Ақау ықтималдығы ішкі бюджет талдауына жарайды, бірақ ұсынылған бағаның орнына жүрмейді.

Бағаны жиі өзгертетін тұжырымдарды тексеріңіз:

• нысанда жөндеу немесе сервис орталығына жіберу;
• құрылғыны алып кету мен қайтаруды кім төлейді;
• жұмыс пен қосалқы бөлшектер бағаға кіре ме;
• кепілдік мерзімі қай оқиғадан басталады;
• барлық компонентке бір мерзім қолданыла ма.

Бірнеше өңірде жұмыс істейтін ұйым үшін география да маңызды. «Бүкіл ел бойынша» деген қолдау әрбір жеткізу орны үшін түсінікті өтінім беру тәртібіне айналуы керек. GSE тәулік бойы техникалық қолдау көрсететінін және ел бойынша сервис желісі барын айтады. Оның ұсынысын салыстырғанда бұл міндеттемелерді сайттағы бір сипаттама жеткілікті деп санамай, өтінім мен шарт жобасына бекіту керек.

Пайдалануға беруді «жеткізу» сөзінің ішінде жасырмаңыз

Пайдалануға беруді тексерілетін нәтиже арқылы сипаттау керек: компьютер қаптамадан шығарылды, жұмыс орнына қойылды, қосылды, бастапқы тексеруден өтті және жауапты қызметкер қабылдады. Тапсырыс берушіге операциялық жүйе бейнесін баптау, доменге қосу, мүлікті таңбалау немесе дерек көшіру керек болса, әр жұмысты бөлек атаңыз.

Біздің есепте қазақстандық жеткізуші негізгі пайдалануға беру үшін 600 000 теңге, ал импорттық жеткізуші 1 400 000 теңге сұрайды. Айырма мамандардың жол шығынына, келу санына немесе жұмыс құрамына байланысты болуы мүмкін, бірақ комиссия себебін болжамауы керек. Ол екі бағаның бір нәтижені қамтитынын тексереді.

Қымбат ауыстыру көбіне осы жерде болады. Импорттық жеткізушінің ұсынысында тек қораптарды жеткізу қалады, ал тапсырыс беруші қызметкерлері 100 компьютерді өздері орнатады. Олардың жұмыс уақыты сатып алу кестесінен жоғалып, импорттық ұсыныс арзан көрінеді. Егер жұмысты шынында өз қызметкерлері атқарса, тапсырыс беруші оны басқарушылық шешім үшін ішкі шығын ретінде есептей алады. Бірақ қатысушының есептік бағасына болжамды еңбекақыны қосуға әрдайым құқығы бола бермейді. Құжаттама бойынша ресми бағалауды иеленудің ішкі толық құнынан бөлек ұстау қажет.

Пайдалануға беру актісінде қабылдау өлшемдері жазылуы тиіс. Жүз құрылғы үшін сериялық нөмірді немесе мүлік идентификаторын, жұмыс орнын, қосылу нәтижесін, толықтығын және табылған ақауларды тіркеген дұрыс. Мұндай тізілім екі тарапты да қорғайды. Тапсырыс беруші не алғанын көреді, ал жеткізуші өзіне көрсетілмеген құрылғы ақауына жауап бермейді.

Пайдалануға беруді кейінгі жұмыспен араластырмаңыз. Алғашқы орнатудың аяқталатын актісі мен бағасы бар. Әкімшілендіру, жаңарту, пайдаланушыларды қолдау және шығыс материалдарын ауыстыру басқа кезеңге жатады және сатып алуға кірсе, бөлек бағалануы керек.

Иеленудің толық құны басқа сұраққа жауап береді

Ресми бағалау алдын ала жарияланған ереже бойынша ұсынысты таңдайды, ал иеленудің толық құны тапсырыс берушіге бүкіл пайдалану мерзіміндегі шығынды түсінуге көмектеседі. Екі есеп кейбір ортақ деректерді пайдалана алады, бірақ ұсыныстар түскеннен кейін оларды білдірмей біріктіруге болмайды.

Сатып алу құжаттамасы тауарды, жеткізуді, үш жылдық кепілдікті және пайдалануға беруді бағалайды деп алайық. Біздің мысалда жеңімпазды осы жолдар анықтайды. Ұйым ішінде қаржы бөлімі электр тұтынуын, әкімшілер уақытын, ауыстыру құрылғыларының қорын, үшінші жылдан кейінгі қолдауды ұзартуды және кәдеге жаратуды қосымша талдай алады. Мұндай талдау бюджет пен келесі сипаттаманы дайындауға көмектеседі. Ол комиссияға барлық қатысушыға алдын ала айтылмаған шығынды бір ұсынысқа қосу құқығын бермейді.

Электр тұтынуы бұл шекараны жақсы көрсетеді. Әділ есепке өлшенетін жүктеме режимі, жұмыс сағаты, тариф, мерзім және екі жинақтамаға ортақ әдіс қажет. Қуат блогының ең жоғары көрсеткішін тәулік бойы жұмыс істеуге көбейту дұрыс емес, өйткені блок номиналы компьютердің тұрақты тұтынуына тең емес. Құжаттама әдісті белгілемесе, кестедегі әсерлі сан бағалаудың бөлігі емес, ішкі сценарий болып қалады.

Қарапайым ішкі есеп үлгісі:

Полная стоимость владения
= цена договора
+ электричество по согласованному сценарию
+ платная поддержка после включенного срока
+ внутренние работы, которые действительно потребуются
+ обязательная утилизация
- подтвержденная остаточная стоимость

Әр жолда мерзім және жорамалды кім бекіткені көрсетілуі керек. Әйтпесе бірінші жылдың шығыны бес жылдық шығынмен қосылады, ал компонентті ықтимал ауыстыру ұсынысқа кірген кепілдікпен қатар есептеледі. Белгісіз мәндерге бір дәл санмен болжамды жасырудың орнына, негізгі және қолайсыз сценарийді көрсеткен дұрыс.

Төлем шарты да ішкі шешімге әсер етеді, әсіресе аванс, кезеңмен қабылдау немесе төлемді кейінге қалдыру болса. Бірақ ақша құнын есептеу әдісі барлық қатысушыға жарияланғанда ғана ресми бағалауға кіре алады. Әйтпесе комиссия ұсыныстарды көрсетілген бағамен салыстырады, ал қазынашылық ақша ағынын бөлек жоспарлайды.

Тағы бір шекара тәуекел мен берілген міндеттеме бағасының арасында өтеді. Импорттық партияның кешігу тәуекелі белгілі бір сәтте жоғары немесе төмен болуы мүмкін, бірақ оған өз бетінше 5% белгілеуге болмайды. Міндетті сақтандыруды, көрсетілген тасымалды және ұсынылған жеткізу мерзімін тексеруге болады. Уақыттың тапсырыс беруші үшін бағасы болса, құжаттама рұқсат етілген шекті, бұзу салдарын және бағалау әдісін алдын ала сипаттауы тиіс.

Иеленудің толық құны сатып алу жарияланбай тұрып көбірек пайда береді. Ол болашақ шығынның қайсысын өлшенетін талапқа айналдырып, барлық жеткізушіден сұрау керегін көрсетеді. Ұсыныстар ашылғаннан кейін бұл есеп нәтиженің басқарушылық мағынасын тексереді, бірақ қалаған қатысушыны бірінші орынға шығарудың қосалқы тәсілі болмауы керек.

Теңесу шегі таңдаудың тұрақтылығын тексереді

Шекті есеп бастапқы сомалар қанша өзгергенде жеңімпаз ауысатынын көрсетеді. Ол «жергілікті нұсқа тиімді» деген сөзден нақтырақ, өйткені комиссияға тексерілетін шек береді.

Алдымен қазақстандық ұсыныс 3% түзетілгеннен кейін импорттық ұсыныс көшбасшы болып қалуы үшін оның қосымша шығыны қанша болуы мүмкін екенін табайық. Оның жабдығы 50 000 000 теңге, ал бәсекелестің түзетілген салыстырмалы құны 51 022 000 теңге:

Допустимые дополнительные расходы импорта
= 51 022 000 - 50 000 000
= 1 022 000 тг

Импорттық ұсыныстың нақты қосымша шығыны 4 200 000 теңге. Ол шектен 3 178 000 теңгеге асады, бұл қорытынды есептік айырмаға дәл келеді. Жеткізуші жеткізу, кепілдік және пайдалануға беру құнын бірге 1 022 000 теңгеден төмен түсіргенін құжатпен дәлелдесе, қалған шарт өзгермегенде импорттық ұсыныс қайтадан төмен болады.

Кері есепті де шығаруға болады: қазақстандық ұсыныстың салыстырмалы құны түзетуден кейін 54 200 000 теңгемен тең болуы үшін ең көбі қанша болуы мүмкін?

Предельная сопоставимая стоимость
= 54 200 000 / 0,97
= 55 876 289 тг

Қазіргі 52 600 000 теңге шектен 3 276 289 теңгеге төмен. Бұл сома есептік айырмаға тең емес, өйткені бір көрсеткіш коэффициент қолданылғанға дейін, екіншісі кейін өлшенген. Оларды шатастыруға болмайды.

Шек конкурсқа дейінгі келіссөзге де көмектеседі. Сатып алу маманы «тағы жеңілдік беріңіз» деудің орнына қай жолды нақтылау керегін көреді. Біздің мысалда компьютерлердің өз бағасы туралы дауласқаннан гөрі импорттық ұсыныстағы 4 200 000 теңге қосымша шығынды тексеру пайдалырақ.

Шешім хаттаманы тексеруге төтеп беруі керек

Дұрыс хаттама басқа маманға ауызша түсіндірмесіз есепті қайталауға мүмкіндік береді. Әр сан бойынша ол дереккөзді, қосу ережесін және арифметикалық әрекетті көрсетеді.

Мен мына тексеру ретін қолданамын:

1. құжаттамадан тауардың, жеткізудің, кепілдіктің және пайдалануға берудің міндетті көлемін тіркеймін;
2. ұсыныс бағаларын дөңгелектемей көшіремін және қосылған салықтарды белгілеймін;
3. шығынның тек дәлелденген қайталануын алып тастаймын;
4. кез келген шартты түзетуге дейін салыстырмалы құнды есептеймін;
5. 3% рұқсат етілген негізге қолданамын және екі соманы да сақтаймын.

Содан кейін екінші қызметкер есепті дербес қайталайды. Оның міндеті қорытындымен келісу емес, негіздің басқа түсіндірмесін, қалып кеткен төлемді немесе қосарланған есепті табу. Біздің пайдалануға беру мысалындағы 18 000 теңге айырма хаттамаға қол қойылғанға дейін талдануы керек дәл сондай белгі.

Хаттама қосымшасындағы бір кесте жеткілікті, егер онда «Дереккөз», «Ұсыныс бағасы», «Міндетті қосымша», «Салыстырмалы құн», «Коэффициент», «Есептік баға» және «Шарт сомасы» бағандары болса. Калькулятор суреті формуланы алмастырмайды. Әр аралық жолды қолмен дөңгелектеу де қауіпті. Құжаттама талап еткен жерде және тәсілмен дөңгелектеңіз. Бөлек ереже болмаса, соңғы соманы көрсеткенге дейін дәлдікті сақтаған дұрыс.

Біздің екі ұсынысымыз бойынша шешім тұрақты. Қазақстандық нұсқа толық құн кезеңінде төмен және шартты түзетуден кейін алшақтығын ұлғайтады. Бірақ бұл қорытынды дәлелденген төрт жорамалға сүйенеді: екі жинақтама бір сипаттамаға сай, импорттық 4 200 000 теңге шығын міндетті, жергілікті ұсыныстың 600 000 теңгелік пайдалануға беру бағасы толық, ал 3% оның бүкіл салыстырмалы құнына қолданылады. Кез келген жорамалды алып тастасаңыз, ескі нәтижені қорғаудың орнына жолды қайта есептеңіз.

Комиссия есеп жүргізген бастапқы файл нұсқасын да сақтаңыз. Коммерциялық қосымшалар өзгереді, электрондық кестедегі формулалар басқа ұяшықтарға жылжып кетеді, ал атауы бірдей құжаттарды шатастыру оңай. Нұсқа нөмірі, алынған күні және файлдың бақылау сомасы хаттамадағы санды нақты ұсыныспен байланыстырады. Қатысушы бір жолды рұқсат етілген тәртіппен нақтыласа, жаңа нұсқа өзгерісті көрсетуге тиіс, ал комиссия оған тәуелді есептердің бәрін қайта орындауы керек. Мұндай тексеру ізі дау туғаннан кейін жазылған ұзақ түсіндірмеден пайдалырақ.

Шартты жеңілдікті салыстыруға толық келтірілген ұсыныстарға жасалатын соңғы ашық әрекет ретінде қолданыңыз. Егер 3% кестеде жеткізу, кепілдік және пайдалануға беруден бұрын тұрса, есеп әлі шешім қабылдауға дайын емес.